ΤΟ «ΚΑΛΟ» ΑΡΙΣΤΕΡΟ ΜΟΥ ΧΕΡΑΚΙ…. Μέρος Α΄: «Όταν ο αριστερόχειρας γίνεται δεξιόχειρας.»

       «Με το καλό χεράκι πιάσε το μολύβι….», έκφραση που έχει ακούσει η πλειοψηφία των αριστερόχειρων στις πρώτες προσπάθειες για γραφή.  

       Σύμφωνα με έρευνες 1 στα 10 άτομα παγκοσμίως είναι αριστερόχειρας, ενώ η αναλογία αυτή θα ήταν μεγαλύτερη αν τα παλαιότερα κυρίως χρόνια (όπου η αριστεροχειρία ήταν κάτι το παράξενο και το κατακριτέο), οι γονείς και οι εκπαιδευτικοί δεν πίεζαν τα παιδιά να αλλάξουν το χέρι που χρησιμοποιούν για τη γραφή. 
      Το να πούμε με βεβαιότητα ότι ένας άνθρωπος είναι αριστερόχειρας, δεν είναι εύκολη υπόθεση, μιας και το χέρι που χρησιμοποιούμε για τη γραφή, δεν επαρκεί ως κριτήριο και πρέπει να συνυπολογίσουμε ένα σύνολο από παράγοντες όπως φαίνεται και στη συνέχεια.

      Ένας από τους βασικότερους παράγοντες είναι η Πλευρίωση του ατόμου, η επικράτηση δηλαδή της μιας πλευράς του σώματος («κύρια» πλευρά), σε σχέση με το μάτι, το χέρι, το πόδι και το αυτί του ατόμου. 
     Για να πούμε λοιπόν ότι ένα άτομο έχει αριστερή πλευρίωση, σημαίνει ότι χρησιμοποιεί το αριστερό του χέρι ως κύριο στην πραγματοποίηση των περισσότερων δραστηριοτήτων (και όχι μόνο κατά τη γραφή), το αριστερό του πόδι (πχ. στο να κλωτσήσει μια μπάλα), να έχει µεγαλύτερη οπτική οξύτητα στο αριστερό µάτι (π.χ. όταν χρησιμοποιεί τηλεσκόπιο ή φωτογραφική μηχανή) και καλύτερη ακουστική δυναµικότητα στο αριστερό αυτί (πχ. Το αυτί που επιλέγει για να βάλει το ακουστικό του τηλεφώνου, για να του πούμε ένα μυστικό κλπ).

      Η πλευρίωση του ατόμου συνδέεται άμεσα με το μέρος του εγκεφάλου (δηλαδή το «εγκεφαλικό ημισφαίριο»), το οποίο χρησιμοποιεί σε μεγαλύτερο βαθμό (δηλαδή ως «κύριο» ημισφαίριο). 
        Ο εγκέφαλος λειτουργεί έτσι ώστε το κάθε ημισφαίριο να ελέγχει την αντίθετη πλευρά του σώματος και τις κινήσεις που πραγματοποιούνται σε αυτό, δηλαδή το δεξιό ημισφαίριο ελέγχει το αριστερό τμήμα του σώματος, ενώ το αριστερό ημισφαίριο το δεξιό τμήμα του σώματος.  Τα δυο ημισφαίρια (αριστερό και δεξιό) δε λειτουργούν συμμετρικά, καθώς το κυρίως  είναι πιο ανεπτυγμένο ενώ το καθένα από αυτά αποτελεί την "εδρα" για διαφορετικές δεξιότητες. 

        Έτσι, το αριστερό ημισφαίριο που χρησιμοποιούν οι δεξιόχειρες είναι υπεύθυνο για την αναλυτική σκέψη, τα μαθηματικά, τις επιστήμες, τη λογική, τη γλώσσα, τη γραμματική και τη γραφή, την αντίληψη του χρόνου και του λόγου, το συμβολισμό και την ομιλία. 
       Αντίθετα, οι αριστερόχειρες χρησιμοποιούν κατεξοχήν το δεξιό ημισφαίριο που είναι υπεύθυνο για την ολιστική σκέψη, τις τέχνες και την καλλιτεχνική έκφραση, τη δημιουργικότητα, τη φαντασία, την οπτική μνήμη και την οπτική αντίληψη του λόγου, την επικοινωνία, την κατανόηση των μεταφορών εννοιών και του χιούμορ, την αντίληψη, τη μουσική και τα συναισθήματα.

      Η υποχρεωτική και βίαιη αλλαγή του χεριού γραφής και συνεπώς του εγκεφαλικού ημισφαιρίου ειδικά σε μικρή ηλικία μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εμπόδιο στην ομαλή ανάπτυξη του εγκεφάλου του παιδιού και μεταξύ άλλων να προκαλέσει δυσκολίες κατά τη γραφή, τη μάθηση και την ανάγνωση, διαταραχές στην ισορροπία και στον προσανατολισμό, αδεξιότητα, ανασφάλεια στις κινήσεις κλπ. 
     Επιπλέον, είναι πολύ πιθανό να αφήσει στο παιδί την αίσθηση ότι κάνει κάτι κακό που χρησιμοποιεί το αριστερό χέρι ως κύριο και ότι διαφέρει με αρνητικό τρόπο από το μέσο όρο, με αποτέλεσμα δευτερογενώς να δημιουργούνται έντονες ψυχολογικές δυσκολίες (σε σχέση με την αυτοπεποίθηση, την εικόνα εαυτού κλπ). Έτσι, ακόμα και όταν συντρέχει σημαντικός λόγος για την αλλαγή της κύριας πλευράς του σώματος (π.χ. για ιατρικούς, εκπαιδευτικούς λόγους κλπ), θα πρέπει να γίνεται μέσα από συνολική παρέμβαση και συνεργασία διάφορων ειδικοτήτων (ψυχολόγος, εργοθεραπευτής, λογοθεραπευτής κλπ) με την οικογένεια και το σχολείο.

        Έχει περάσει πια ο καιρός που η έλλειψη γνώσης και η προκατάληψη βασάνιζαν τους αριστερόχειρες. Που υπήρχε το «καλό» δεξί και το «κακό» αριστερό χέρι και που η αριστεροχειρία αποδιδόταν σε δεισιδαιμονίες. Σήμερα είναι κατανοητό ότι οι αριστερόχειρες είναι άτομα εξίσου ικανά με τους δεξιόχειρες σε όλους τους τομείς ζωής, παρόλο που το περιβάλλον μας είναι φτιαγμένο για να εξυπηρετεί την πλειοψηφία (δηλαδή τους δεξιόχειρες), με αποτέλεσμα να αντιμετωπίζουν αρκετές δυσκολίες σε καθημερινό επίπεδο.          Η αριστεροχειρία δεν είναι μια παθολογική κατάσταση που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί. Είναι σημαντικό να βλέπουμε τη θετική όψη των πραγμάτων και επομένως το αριστερό «χεράκι» όχι μόνο δεν είναι «κακό», αλλά είναι και «το χέρι της καρδιάς»!

Βαρβάρα Γρηγοράκη

Εργοθεραπεύτρια

Υπεύθυνη "Μεγαλώνω"

Κέντρο για το Παιδί & την Οικογένεια